گاباپنتین، دارویی که در اصل برای درمان تشنج و دردهای عصبی ساخته شده، اغلب به صورت «خارج از برچسب» (Off-label) برای مدیریت اضطراب نیز تجویز میشود. با اینکه این دارو میتواند موثر باشد، اما برای همه افراد مناسب نیست. بسیاری از افراد به دلایلی مانند عوارض جانبی، عدم تأثیرگذاری کافی، یا تمایل به رویکردهای طبیعیتر، به دنبال گزینههای دیگری هستند. اگر شما نیز به دنبال جایگزینی برای گاباپنتین هستید، در ادامه ۱۰ راهکار دارویی و طبیعی موثر معرفی میشود که میتوانید با پزشک خود در میان بگذارید.
جایگزینهای دارویی برای گاباپنتین
پیدا کردن داروی مناسب برای اضطراب یک فرآیند شخصی است و ممکن است نیازمند آزمون و خطا باشد. اگر گاباپنتین پاسخگوی نیاز شما نیست، چندین دسته دارویی دیگر وجود دارد.
۱. داروهای SSRI (مهارکنندههای انتخابی بازجذب سروتونین)
داروهایی مانند لگزاپرو، زولوفت و پروزاک اغلب به عنوان خط اول درمان برای اختلالات اضطرابی مانند اختلال اضطراب فراگیر (GAD)، اضطراب اجتماعی و اختلال هراس در نظر گرفته میشوند. SSRIها با افزایش سطح سروتونین در مغز، به تنظیم خلقوخو، کاهش افکار اضطرابآور و تسکین علائم فیزیکی مانند تنش عضلانی کمک میکنند. این داروها ضد افسردگی نیز هستند و اگر همزمان با اضطراب، افسردگی را نیز تجربه میکنید، گزینه بسیار مناسبی خواهند بود.
۲. داروهای SNRI (مهارکنندههای بازجذب سروتونین و نوراپینفرین)
این داروها مانند افکسور XR و سیمبالتا، شبیه به SSRIها عمل میکنند اما علاوه بر سروتونین، بر روی نوراپینفرین نیز تأثیر میگذارند. این عملکرد دوگانه میتواند به ویژه برای افرادی که اضطرابشان با سطوح پایین انرژی و خلقوخو همراه است، مفید باشد و طیف وسیعتری از علائم را بهبود بخشد.
۳. بوسپیرون
بوسپیرون به طور خاص برای اختلال اضطراب فراگیر (GAD) مؤثر است. این دارو سطح سروتونین را افزایش میدهد و با گیرندههای دوپامین نیز تعامل دارد که به مدیریت تحریکپذیری کمک میکند. یکی از مزایای کلیدی آن، عدم ایجاد خوابآلودگی است که آن را به گزینهای مناسب برای افرادی تبدیل میکند که نگران عوارض شناختی یا پتانسیل اعتیادآور بودن داروها هستند.
۴. هیدروکسیزین
هیدروکسیزین که در دسته آنتیهیستامینها قرار میگیرد، برای درمان کوتاهمدت اضطراب و بیخوابی استفاده میشود. تصور میشود این دارو با تأثیر بر هیستامین و سروتونین، سیستم عصبی را آرام میکند. این ویژگی آن را به گزینهای مناسب برای اضطراب موقعیتی یا افرادی تبدیل میکند که اضطراب خوابشان را به شدت مختل کرده است، زیرا برای استفاده طولانیمدت طراحی نشده است.
۵. بتابلاکرها
این داروها مانند پروپرانولول که در اصل برای بیماریهای قلبی ساخته شدهاند، به صورت خارج از برچسب برای اضطراب عملکردی یا موقعیتی تجویز میشوند. آنها با مسدود کردن اثرات آدرنالین، علائم فیزیکی اضطراب مانند تپش قلب، لرزش و تعریق را به خوبی کنترل میکنند. بتابلاکرها علت اصلی اضطراب را درمان نمیکنند، اما برای رویدادهای استرسزا مانند سخنرانی عمومی، تسکین موقتی ایجاد میکنند.
۶. بنزودیازپینها (فقط برای استفاده کوتاهمدت)
داروهایی مانند زاناکس و آتیوان با تقویت انتقالدهنده عصبی آرامبخش گابا (GABA)، تسکین سریع و قدرتمندی برای اضطراب حاد، حملات هراس و بیقراری فراهم میکنند. با این حال، استفاده از آنها به شدت به کوتاهمدت محدود است. به گفته دکتر دیون متزگر، درمانگر Talkspace:
«بنزودیازپینها فقط باید به صورت موقت و در موارد شدید اضطراب استفاده شوند، زیرا مصرف روزانه آنها میتواند اعتیادآور باشد… قدرت بیشتر بنزودیازپینها با خطر وابستگی در صورت استفاده طولانیمدت همراه است.»
این داروها میتوانند به عنوان یک پل موقت تا زمان ایجاد یک برنامه درمانی پایدارتر عمل کنند.
جایگزینهای طبیعی و درمانی
برای کسانی که روشهای غیردارویی را ترجیح میدهند، یا به عنوان مکمل درمان دارویی، این راهکارها میتوانند بسیار مؤثر باشند.
۷. درمان شناختی-رفتاری (CBT)
CBT یکی از رویکردهای درمانی پیشرو برای اضطراب است. این یک روش مهارتمحور است که به شما میآموزد الگوهای فکری و رفتاری منفی که اضطراب را تشدید میکنند، شناسایی کرده، به چالش بکشید و بازسازی کنید. این درمان کوتاهمدت میتواند منجر به بهبودی پایدار در سلامت روان شما شود.
۸. کاهش استرس مبتنی بر ذهنآگاهی (MBSR)
MBSR ترکیبی از مدیتیشن ذهنآگاهی، تمرینات آگاهی از بدن و یوگای ملایم است تا به شما کمک کند استرس را به شیوهای سازنده مدیریت کنید. با یادگیری حضور در لحظه، میتوانید از تسلط افکار اضطرابآور درباره گذشته یا آینده جلوگیری کرده و به طور قابل توجهی سلامت کلی خود را بهبود بخشید.
۹. اصلاح سبک زندگی
هرگز قدرت عادات بهداشتی بنیادین را دستکم نگیرید. ورزش منظم، خواب کافی و رژیم غذایی مغذی، روشهایی اثباتشده برای تنظیم خلقوخو و کاهش استرس هستند. حتی تغییرات کوچک و مداوم مانند پیادهروی روزانه یا یک وعده غذایی متعادل، میتواند تفاوت چشمگیری در سطح اضطراب شما ایجاد کند.
۱۰. داروهای گیاهی و طبیعی
برخی درمانهای طبیعی مانند اسطوخودوس و ال-تیانین (یک اسید آمینه موجود در چای سبز) به دلیل خواص آرامبخش خود که بدون ایجاد خوابآلودگی به آرامش کمک میکنند، شناخته شدهاند. با این حال، باید با احتیاط به آنها نزدیک شد. دکتر متزگر هشدار میدهد:
«بسیاری از مکملهای گیاهی حاوی موادی هستند که میتوانند با داروهایی که مصرف میکنید تداخل داشته باشند. از آنجایی که این مکملها مورد تأیید FDA نیستند، خطر عوارض جانبی و تداخلات دارویی بیشتری وجود دارد.»
همیشه قبل از شروع هر مکملی با پزشک خود مشورت کنید.
یافتن مسیر درست با راهنمایی حرفهای
پیمودن مسیر درمان اضطراب یک فرآیند مشارکتی است. یک متخصص سلامت روان میتواند به شما کمک کند تا مزایا و معایب هر گزینه را بر اساس علائم و سابقه پزشکی منحصربهفرد خود بسنجید و شما را به سوی طرحی هدایت کند که به شما در بازیابی کنترل بر اضطراب کمک میکند.
منبع: وبلاگ Talkspace