آیا تا به حال فکر کردهاید که پایان عمر یک ستاره چه شکلی است؟ این پایانی آرام و خاموش نیست، بلکه اغلب نمایشی نفسگیر از هنر کیهانی است. تلسکوپ فضایی جیمز وب بار دیگر پرده از شگفتیهای جهان کنار زده و تصویری خیرهکننده از یک ستاره در حال مرگ در سحابی عنکبوت سرخ ثبت کرده است. ✨
این شاهکار آسمانی که با نام رسمی NGC 6537 شناخته میشود، توسط دوربین قدرتمند فروسرخ نزدیک وب (NIRCam) تصویربرداری شده و جزئیات پیچیدهی آخرین لحظات درخشان یک ستاره را آشکار میکند. این سحابی از نوع «سحابی سیارهنما» است—نامی کمی گمراهکننده با پیشینهای جذاب. در قرنهای ۱۸ و ۱۹، زمانی که اخترشناسان برای اولین بار با تلسکوپهای اولیه به این اجرام نگاه میکردند، ظاهر گرد و سیارهمانند آنها باعث شد این نام را برایشان انتخاب کنند. در حقیقت، این سحابیها هیچ ارتباطی با سیارات ندارند.
پس آنها چه هستند؟ سحابیهای سیارهنما در واقع پرده پایانی نمایش زندگی ستارگانی با جرمی شبیه به خورشید ما هستند. با تمام شدن سوخت، این ستارگان منبسط شده و به غولهای سرخ عظیمی تبدیل میشوند. سرانجام، لایههای بیرونی گاز خود را به فضا پرتاب میکنند. این فرآیند، هسته فوقالعاده داغ و متراکم ستاره را که کوتوله سفید نامیده میشود، آشکار میسازد. تابش فرابنفش شدید از این هسته، ابرهای گازی اطراف را پرانرژی کرده و باعث میشود تا با رنگهای درخشانی بدرخشند. این کفن درخشان و زیبا همان سحابی سیارهنمایی است که ما میبینیم. این مرحله، با وجود زیبایی خیرهکنندهاش، از نظر کیهانی بسیار کوتاه است و تنها چند ده هزار سال به طول میانجامد.
تصویر جدید وب از سحابی عنکبوت سرخ نام خود را از لوبهای گازی متمایز و تارمانندش گرفته که شبیه پاهای یک عنکبوت هستند. این تصویر به وضوح ابرهایی از غبار داغ را نشان میدهد که به احتمال زیاد به دور ستاره مرکزی در حال چرخش هستند. نکته جالب توجه این است که با وجود اینکه ما تنها یک ستاره در قلب سحابی میبینیم، دانشمندان گمان میکنند که ممکن است یک ستاره همدم پنهان نیز در آنجا وجود داشته باشد. وجود یک ستاره دوم در یک سیستم دوتایی میتواند ساختار منحصربهفرد سحابی، از جمله کمر باریک و جریانهای خروجی قدرتمند گاز آن را توضیح دهد.
این تصویر فقط یک عکس زیبا نیست؛ بلکه پنجرهای به سوی فرآیندهای پیچیدهای است که بر تکامل ستارگان حاکم است و به اخترشناسان کمک میکند تا سرنوشت نهایی ستارگانی مانند خورشید را درک کنند. این یک یادآوری زیبا از چرخه زندگی، مرگ و بازیافت ماده است که دائماً در سراسر کیهان در حال وقوع است.
برای کسب اطلاعات بیشتر درباره این عنکبوت کیهانی و سایر اکتشافات، به وبسایت تلسکوپ فضایی جیمز وب ناسا/اسا/سیاسای مراجعه کنید. (منبع از Colossal)