آیا تا به حال به این فکر کردهاید که آیا میتوانیم ساعت پیری را به عقب برگردانیم، نه فقط در ظاهر، بلکه در اعماق سلولهایمان؟ ⏳ تحقیقات پیشگامانه نور جدیدی بر این امکان میتاباند و بر روی تیم پاکسازی میکروسکوپی بدن خودمان تمرکز دارد.
دانشمندان دریافتهاند که سیستم بازیافت طبیعی سلول، موسوم به لیزوزوم، نقشی حیاتی در مبارزه با پیری ایفا میکند. این کشف بر یک اختلال ژنتیکی نادر به نام سندرم هاچینسون-گیلفورد پروگریا (HGPS) متمرکز است که باعث پیری سریع و زودرس در کودکان میشود. عامل اصلی HGPS یک پروتئین معیوب به نام پروگرین است. این پروتئین سرکش عملکرد طبیعی سلول را مختل کرده و باعث ایجاد مجموعهای از مشکلات مانند تغییر شکل هسته سلول، آسیب DNA و توقف تقسیم سلولی میشود.
جالب اینجاست که محققان دریافتهاند مقادیر کمی از همین پروتئین پروگرین در طول فرآیند پیری طبیعی در افراد سالم نیز تولید میشود و با بیماریهایی مانند بیماری مزمن کلیه (CKD) مرتبط است. این ارتباط نشان میدهد که درمانی که پروگرین را هدف قرار دهد، میتواند مزایای گستردهای فراتر از HGPS داشته باشد.
ناکامی سیستم بازیافت سلول
یک تیم تحقیقاتی متخصص به سرپرستی پروفسور چوانمائو ژانگ، مأموریتی را برای درک چگونگی مدیریت پروگرین توسط سلولها آغاز کردند. یافتههای آنها که در مجله Science China Life Sciences منتشر شد، نشان داد که پروگرین، که در نزدیکی هسته سلول شکل میگیرد، در نهایت به بخش اصلی سلول (سیتوپلاسم) منتقل میشود. در آنجا، قرار است برای تخریب نشانهگذاری شده و توسط مسیر اتوفاژی-لیزوزوم—سیستم اصلی دفع پسماند و بازیافت سلول—تجزیه شود.
با این حال، در سلولهای بیماران HGPS، این سیستم از کار افتاده است. این تیم با استفاده از تصویربرداری پیشرفته و تحلیل ژنتیکی دریافتند که ژنهای مسئول عملکرد لیزوزوم به طور قابل توجهی کمتر فعال هستند. این نقص در ماشینآلات پاکسازی سلولی به پروتئین سمی پروگرین اجازه میدهد تا انباشته شده و فرآیند پیری را تسریع کند.
فعالسازی مجدد تیم پاکسازی برای بازیابی جوانی
هیجانانگیزترین بخش مطالعه در مرحله بعد آشکار شد. دانشمندان این سؤال را مطرح کردند: اگر بتوانیم لیزوزومها را ترمیم کنیم، آیا میتوانیم آسیب را معکوس کنیم؟ آنها دو روش را برای تقویت ایجاد لیزوزومهای جدید و کارآمد آزمایش کردند.
- فعالسازی پروتئین کیناز C (PKC): یک مولکول سیگنالدهنده که میتواند فرآیندهای سلولی را آغاز کند.
- مهار mTORC1: کمپلکسی که در صورت سرکوب، اتوفاژی و تشکیل لیزوزوم را تقویت میکند.
نتایج شگفتانگیز بود. هر دو استراتژی با موفقیت عملکرد لیزوزوم را در سلولهای پیر شده بازیابی کردند. تیم پاکسازی احیا شده به طور مؤثری پروگرین انباشته شده را هدف قرار داده و حذف کرد. در نتیجه، سلولها کاهش قابل توجهی در علائم پیری نشان دادند—آسیب DNA ترمیم شد، رشد سلولی از سر گرفته شد و شادابی کلی سلولی بازیابی گردید. آنها در واقع دوباره جوان رفتار کردند.
افقی جدید برای درمانهای ضد پیری
این تحقیق به طور قطعی لیزوزومها را به عنوان یک هدف قدرتمند برای مداخلات ضد پیری معرفی میکند. با یافتن راههایی برای تقویت قابلیتهای بازیافت طبیعی بدن، ممکن است بتوانیم نه تنها با اختلالات نادر پیری، بلکه با زوال تدریجی ناشی از پیری طبیعی نیز مبارزه کنیم. این امر به آیندهای اشاره دارد که در آن درمانها میتوانند به حفظ سلامت سلولی برای مدت طولانیتر کمک کنند و به طور بالقوه طیف گستردهای از بیماریهای مرتبط با افزایش سن را درمان کرده و طول عمر سالم ما را بهبود بخشند.
اطلاعات بیشتر از منبع: این مطلب بر اساس تحقیقی که در مجله Science China Life Sciences منتشر شده، تهیه گردیده است.