آیا تا به حال از دست یک کپچا که از شما میخواهد تمام چراغهای راهنمایی را در یک تصویر تار پیدا کنید، کلافه شدهاید؟ شما تنها نیستید. اما برای بسیاری از افراد دارای معلولیت، این فقط یک کلافگی نیست، بلکه یک مانع کامل است. کپچاها برای جلوگیری از ورود رباتها ساخته شدند، اما از قضا، اغلب همان انسانهایی را که قرار بود از آنها محافظت کنند، از دسترسی محروم میکنند.
«آزمون کاملاً خودکار عمومی تورینگ برای تشخیص رایانهها و انسانها از یکدیگر» دهههاست که به یکی از بخشهای اصلی وب تبدیل شده است. از متنهای کج و معوج گرفته تا پازلهای پیچیده، این آزمونها تکامل یافتهاند، اما مشکل اصلی آنها همچنان پابرجاست: آنها اساساً غیرقابل دسترس هستند.
کابوس دسترسپذیری به نام کپچا
این به اصطلاح «بررسیهای انسانی» موانع قابل توجهی برای بسیاری از کاربران ایجاد میکنند:
- اختلالات بینایی: صفحهخوانها نمیتوانند متنهای درهمریخته یا پازلهای تصویری را تفسیر کنند. برای بیش از یک دهه، کاربران صفحهخوان به طور مداوم کپچاها را به عنوان مشکلسازترین مانع در اینترنت رتبهبندی کردهاند.
- اختلالات شنوایی: جایگزینهای صوتی اغلب دارای صداهای تحریفشده و نویز پسزمینه هستند که آنها را برای افراد ناشنوا، کمشنوا یا دارای اختلالات پردازش شنوایی غیرممکن میسازد.
- معلولیتهای حرکتی: پازلهای زماندار، کاشیهای لغزنده یا چالشهای نیازمند کلیک دقیق برای کاربرانی که لرزش دست یا مهارت حرکتی محدودی دارند، بسیار دشوار است.
- ناتوانیهای شناختی و زبانی: با پیچیدهتر شدن کپچاها، مسائل ریاضی یا پازلهای منطقی را معرفی میکنند که میتواند برای افراد مبتلا به خوانشپریشی، حسابپریشی یا سایر اختلالات شناختی، غیرقابل عبور باشد.
نه تنها غیرقابل دسترس، بلکه ناکارآمد
نکته جالب اینجاست: با تمام کلافگی که کپچاها برای انسانها ایجاد میکنند، در جنگ علیه رباتها در حال شکست هستند. مدلهای یادگیری ماشین مدرن میتوانند آنها را با کارایی شگفتانگیزی حل کنند.
- رباتها میتوانند کپچاهای متنی را با دقت بیش از ۹۷ درصد در کسری از ثانیه حل کنند.
- یک مطالعه در سال ۲۰۲۴ نشان داد که رباتها به دقت ۱۰۰ درصدی در حل reCAPTCHA v2 تصویری گوگل دست یافتهاند.
- در همین حال، انسانها زمان بیشتری صرف میکنند و دقت کمتری دارند و اغلب در این فکر گیر میکنند که آیا یک تکه کوچک از میله چراغ راهنمایی حساب میشود یا نه.
ما در حال استفاده از ابزاری هستیم که در برابر هدف خود ناکارآمد است اما موانع عظیمی برای انسانهای واقعی ایجاد میکند. زمان تغییر فرا رسیده است.
جایگزینهای هوشمندتر و فراگیرتر وجود دارد
خبر خوب این است که ما راههای بهتری برای تأیید کاربران داریم که هم امنتر و هم دسترسپذیرتر هستند:
- احراز هویت چند عاملی (MFA): روشی بسیار امنتر. پیادهسازیهای دسترسپذیر از اعلانهای فشاری (push notifications)، کدهای پیامکی با قابلیت پر کردن خودکار یا ویژگی «این دستگاه را به خاطر بسپار» برای سادهسازی فرآیند استفاده میکنند.
- ورود یکپارچه (SSO): سرویسهایی مانند «ورود با گوگل» یا «ورود با اپل» نیاز به تأیید هویت مداوم را کاهش میدهند و تجربهای یکپارچه فراهم میکنند.
- «لینکهای جادویی»: به جای کد یا پازل، کاربران یک لینک ورود یکبار مصرف از طریق ایمیل دریافت میکنند. این روش ساده، بدون رمز عبور و متکی به مهارتهای شناختی یا حرکتی پیچیده نیست.
- چالشهای نامرئی: راهحلهایی مانند Cloudflare Turnstile یک چالش جاوا اسکریپت کوچک و نامرئی را در پسزمینه اجرا میکنند. اکثر کاربران هرگز پازل یا حتی یک چکباکس را نخواهند دید، زیرا این سیستم به طور خودکار انسانها را از رباتها بر اساس رفتارشان تشخیص میدهد.
مسیر پیش رو: یک وب انسانمحور
ساختن یک وب فراگیر به معنای یافتن یک راهحل بینقص نیست، بلکه به معنای پذیرش انعطافپذیری و انتخاب است. به جای مجبور کردن همه به عبور از یک دروازه خستهکننده، باید گزینههای احراز هویت متعددی ارائه دهیم و به کاربران اجازه دهیم آنچه را که برایشان بهتر است انتخاب کنند.
برای توسعهدهندگان و طراحان، مأموریت روشن است: فراتر رفتن از روشهای منسوخ و غیرقابل دسترس. با تحقیق در مورد بهترین شیوهها، آزمایش با کاربران واقعی (به ویژه افراد دارای معلولیت) و پیادهسازی جایگزینهای مدرن، میتوانیم وبی ایجاد کنیم که نه تنها از شر رباتها ایمنتر است، بلکه واقعاً به روی همه انسانها باز است.
منبع: Smashing Magazine