تصور کنید نوشیدنی سالم روزانهتان، آبمیوهای تازه که سالها از آن لذت بردهاید، ناگهان به یک کابوس مرگبار تبدیل شود. این اتفاق تکاندهنده برای یک زن ۶۴ ساله در کانادا به واقعیت پیوست و اولین مورد گزارششده از یک بیماری نادر و خطرناک به نام «سندروم کدوی سمی» در این کشور را رقم زد.
این زن پس از تجربه ناگهانی ضعف، تهوع شدید، استفراغ، اسهال و درد در ناحیه تحتانی شکم، توسط امدادگران به بخش اورژانس منتقل شد. علائم او تنها چند دقیقه پس از نوشیدن دو فنجان آبمیوه خانگی که از پوره کدوی قلیانی (Calabash) تهیه شده بود، آغاز شد.
این کار برای سالها بخشی از برنامه روزانه او بود و هیچ مشکلی برایش ایجاد نکرده بود. اما در آن روز خاص، او متوجه چیزی غیرعادی شد. آبمیوه که معمولاً طعمی ملایم داشت، «بهطور غیرطبیعی تلخ» بود. این طعم تلخ، یک نشانه هشدار حیاتی از وجود یک سم قوی بود.
در بیمارستان، وضعیت او وخیم بود. ضربان قلب و تعداد تنفس او به طرز نگرانکنندهای بالا بود و فشار خونش، پس از یک جهش اولیه، به سطوح خطرناکی پایین آمد. دستها و پاهایش سرد بودند که نشانهای از گردش خون ضعیف بود. پزشکان وضعیت او را شوک تشخیص دادند؛ یک وضعیت تهدیدکننده حیات که در آن افت شدید جریان خون به اندامهای بدن آسیب میرساند.
حتی پس از دریافت مایعات وریدی، او چندین دوره دیگر افت فشار خون شدید را تجربه کرد و شروع به استفراغ خون کرد. پس از انتقال به بخش مراقبتهای ویژه (ICU)، گاستروسکوپی نشان داد که پوشش داخلی معدهاش به دلیل آسیب بافتی، احتمالاً ناشی از کمبود اکسیژن، ملتهب و در حال خونریزی است.
عامل اصلی: سندروم کدوی سمی
تشخیص نهایی «مسمومیت با کدوی قلیانی تلخ» بود که نوع خاصی از «سندروم کدوی سمی» است. این وضعیت در اثر مصرف کوکوربیتاسینها، گروهی از ترکیبات شیمیایی با طعم تلخ که به طور طبیعی در گیاهان خانواده کدوییان (Cucurbitaceae) یافت میشوند، ایجاد میشود. این خانواده شامل محصولات رایجی مانند خیار، کدو تنبل، کدو سبز، هندوانه و البته کدوهای قلیانی است.
درحالیکه گونههای پرورشی طوری اصلاح شدهاند که حداقل میزان این سموم را داشته باشند و خوردنشان بیخطر باشد، برخی عوامل میتوانند باعث تجمع این مواد شیمیایی تا سطوح خطرناک در هنگام رسیدن گیاه شوند. گمان میرود که تلخی کدو مستقیماً با میزان سمیت آن مرتبط باشد.
این سموم بسیار قوی هستند. اعتقاد بر این است که آنها سیگنالدهی سلولی را مختل کرده و نفوذپذیری رگهای خونی را افزایش میدهند و باعث آسیب قابل توجهی به غشاهای مخاطی بدن، به ویژه در دستگاه گوارش، میشوند.
درمان و عارضه جانبی عجیب
پادزهر مشخصی برای مسمومیت با کوکوربیتاسین وجود ندارد. رویکرد تیم پزشکی، مراقبتهای حمایتی بود—نظارت مداوم و تثبیت علائم حیاتی او. پس از پنج روز طاقتفرسا در ICU، شوک و علائم مرتبط با آن سرانجام برطرف شد.
با این حال، ماجرا هنوز تمام نشده بود. حدود دو هفته پس از بستری شدن در بیمارستان، او دچار ریزش موی ناگهانی و پیشرونده شد. این علامت نگرانکننده، گرچه ناراحتکننده بود، اما در موارد دیگر سندروم کدوی سمی نیز گزارش شده و تشخیص او را بیشتر تأیید کرد.
این مورد، که اولین در نوع خود در کانادا بود، به عنوان یک یادآوری قدرتمند عمل میکند. اگرچه این وضعیت بسیار نادر است، اما خطر آن واقعی است. درس اصلی این است که به حواس خود اعتماد کنید. اگر طعم کدو، خیار یا کدوتنبل شما بهطور غیرعادی تلخ یا ناخوشایند است، آن را نخورید. فوراً آن را بیرون بریزید و بقیه را دور بیندازید. این یک اقدام ساده است که میتواند زندگی شما را نجات دهد.
منبع: Live Science